Le tsolxikina' ku tsikbaltik ich maaya t'aan ba'ax ku ya'alik u tsolxikin ich kastlan t'aan, yéetel u oochelo'ob k meyaj. U tojol, u k'iinil yéetel wa yaan ku ya'ala'al tu «WhatsApp».
U k'iimbesajil jump'éel kaaj
Cada kaaj ku k'iimbesik u «santo»: «misa», «procesión», «gremios» (much' máak ku bisiko'ob u k'uj), jump'éel «vaquería» yéetel «jarana» yéetel, ich ya'ab kaajo'ob, jump'éel «corrida de toros» (báaxal yéetel wakax) ich jump'éel kúuchil beeta'an yéetel che'. U k'iinil jejeláas ich cada kaaj; k'áat ich le kaajo'.
«Vaquería», «jarana» yéetel «tocado»
Ko'olel ku yóok'oto'ob «jarana» yéetel «terno» wa íipil, yéetel u «tocado» loolo'ob ti' jump'éel u tséel u pool, yéetel «lazo» «satín» yéetel «rebozo». Túuxt u oochel a nook' ka náajak u loolo'ob yéetel u chuy. Ti' «ballet», najil xook yéetel «escolta», ts'íib yéetel tiempo.
«Piñata» yéetel bix ku k'u'ubul tu jeel kaaj
Jump'éel «piñata» «charra» ma'alob ti' paalal ich u k'iimbesajil kaaj. Wa a k'iimbesaj ma' ich Jo', k'áat tu «WhatsApp» bix yéetel tu'ux je'el u páajtal a k'amik a k'áat: le kúuchil meyajo' ku ya'alik.
U oochelo'ob k meyaj
«Tocado» je'el bix u yéemel ja', «lila» yéetel sak
«Tocado», «lazo» yéetel «rebozo» «turquesa»
Nojoch «lazo» «satín»
«Tocado» «girasol»
«Piñata» «charra»Uláak' tsolxikino'ob
- U «vaquería» Yúukatan yéetel u «jarana»
- «Tocado» ti' «terno» yéetel íipil
- Tu'ux u ma'anal «tocado» ti' «vaquería» ich Jo'
- U k'iimbesajo'ob yéetel u k'iinilo'ob ja'ab ich Yúukatan
K'áat ti' to'on
Ts'íib a tuukul, jayp'éel yéetel u k'iinil a k'iimbesaj.